W ramach promocji albumu 80-lecia Lechii Gdańsk zapraszam na drugą część ciekawostek. Dzisiaj opowiem o najstarszym znanym zdjęciu drużyny Lechii Gdańsk.
Jako współautor chcę w kilku częściach odsłonić kulisy pracy nad albumem, zaprezentuję ciekawostki związane z częścią zdjęć, a także czym jako zespół kierowaliśmy się przy doborze zdjęć do poszczególnych działów.
Zbieranie zdjęć
Często pytacie ile czasu trwały prace nad albumem. Gdybyśmy mieli tysiące zdjęć dokumentujących historię Lechii Gdańsk pod ręką, to pewnie przygotowanie albumu zajęło by 3-4 miesiące.
Gdybyśmy chcieli pójść na skróty i pokazać kilka starszych zdjęć, a zdecydowaną większość oprzeć o zdjęcia cyfrowe wykonane kilka-kilkanaście lat temu, to również prace poszły by bardzo szybko.
Gdy zaproponowano mi udział w projekcie "Album" wiedziałem, że pomimo kilkunastu lat poświęconych na porządkowanie historii Lechii Gdańsk i zbierania przy tej okazji zdjęć, mam ich zbyt mało, by pokazać całe 80-lecie Klubu.
Ruszyłem wówczas (sierpień 2024) z pilnym poszukiwaniem po byłych piłkarzach i zasobach naszego muzeum, celem zebrania jak największej ilości zdjęć historycznych, z których w kolejnym kroku wybierzemy te, które trafią do albumu.
W moim przypadku zdobywanie zdjęć jest pobocznym elementem porządkowania biogramów piłkarzy i trenerów oraz tworzenia Mapy Pamięci Lechii Gdańsk. Przez moje ręce przeszło kilkanaście albumów od rodzin piłkarzy z całego przekroju funkcjonowania Klubu. O kulisach docierania do rodzin, szczególnie zmarłych piłkarzy, mógłbym chyba napisać książkę.
Zdobyłem setki zdjęć, ale to był dopiero połowiczny sukces.
Opisywanie zdjęć
Nie uważam się za eksperta od Lechii. Samemu potrafię rozpoznać tylko część piłkarzy i trenerów, dlatego też bardzo pomocne było tutaj zaangażowanie Krzysztofa Jurasa. Ten dziennikarz związany od lat z Dziennikiem Bałtyckim jest również wielkim fanem historii Lechii Gdańsk. Przez lata pomaga mi prostować biogramy Lechistów, a jego zaangażowanie w uzupełnianie opisów okazało się bardzo przydatne w projekcie "Album".
Chyba każdy z Was zdaje sobie sprawę, że zaprezentowanie zdjęć, choćby najciekawszych, ale bez opisania z jakiego pochodzą wydarzenia i kto się na nich znajduje, obniżyłoby wartość naszego dzieła. Dlatego też, by stworzyć coś z czego my, ale mam nadzieję przede wszystkim Wy jesteście dumni, musieliśmy bardzo ciężko pracować nad uzupełnieniem opisów zdjęć, które wybraliśmy do albumu. Co ciekawe przy opisywaniu zdjęć z lat 90-tych mieliśmy podobne problemy, jak przy zdjęciach z lat 50-tych. Niestety pamięć ludzka jest zawodna.
Stąd nawet przy prezentowaniu drużyn juniorskich, musieliśmy użyć czasem opisu NN (przykład poniżej).
Jak rodziła się Lechia?
Lechia Gdańsk powstawała w okresie odbudowującego się po wojnie miasta. Mało kto wówczas myślał o tym, by uwieczniać na zdjęciach pierwsze mecze. Nawet w prasie bardzo mało miejsca poświęcano występom piłkarzy. Były po prostu sprawy ważniejsze, a Gdańsk był w odmiennej sytuacji niż inne miasta, gdzie nawet w czasie okupacji kluby rozgrywały mecze. Tutaj, po latach niemieckiej okupacji, w 1945 zaczęły odtwarzać się kluby przedwojenne jak Gedania, Unia Tczew czy Gryf Wejherowo, ale też powstawać nowe.
Jednym z tych nowych był Klub Sportowy Biura Odbudowy Portów, który został założony 7 sierpnia 1945 roku, a nasza wiedza o samym klubie jak i o występach sportowych opiera się głównie o klubową kronikę oraz materiały BOP zgromadzone w Archiwum Państwowym.
Niestety, pewnie nigdy nie uda się odtworzyć początków funkcjonowania Klubu, ale może właśnie dzięki albumowi ktoś z rodzin tych, którzy wówczas działali, zacznie przeglądać swoje pamiątki i odkryje kolejne skarby, które wypełnią białe plamy w historii Lechii.
Najstarsze znane zdjęcie
Samo uporządkowanie danych o klubie jak i o meczach z lat 1945-1946 jest bardzo trudne, ale jeśli chodzi o zdjęcia z tego okresu to już zupełnie kosmos.
Pomimo wielu lat poszukiwań, namierzaniu rodzin piłkarzy i działaczy, znamy tylko dwa zdjęcia drużyny z 1945 roku, w dodatku oba są średniej jakości.
Najstarsze znane nam zdjęcie zostało wykonane prawdopodobnie we wrześniu 1945 roku. Piłkarze KS BOP pozują na murawie stadionu przy Traugutta 29, mają na sobie koszulki z pierwszym herbem BOP a drużynie towarzyszą działacze.
Z jednej strony ogromna radość, że mamy to zdjęcie. Z drugiej ogromny problem z opisaniem osób na nim uwiecznionych. Tutaj wielkie ukłony dla Maćka Lisickiego, który na co dzień zajmuje się badaniem historii Lechii Lwów i który bez problemu rozpoznaje wielu przedwojennych piłkarzy. Jego zaangażowanie w opisywanie zdjęć z początków funkcjonowania Klubu jest bardzo cenna. Zygmunt Czyżewski, Stanisław Baran, Bolesław Żytniak, Marian Łącz, Tadeusz Hogendorf, Stefan Lasota - to znani przedwojenni piłkarze, których w miarę łatwo można odnaleźć na tytułowym zdjęciu, ale co nam po takim opisie, gdy na zdjęciu widzimy 20 osób?
Ostatnie kilka lat to walka o zdjęcia poszczególnych piłkarzy i działaczy z tamtego okresu. Temat bardzo ciężki z uwagi na to, że po pierwsze minęło 80 lat a po drugie większość ówczesnego składu to była przysłowiowa "łapanka". Ludzie przybywali do Gdańska za pracą. Część z nich zatrudniła się w Biurze Odbudowy Portów. Przy biurze powołano klub sportowy, do którego trafiło sporo osób bez doświadczenia. Jedni pograli dłużej, inni zaliczyli epizod.
Pierwszych działaczy ledwo możemy rozczytać dopisanych ołówkiem w klubowej kronice.
Z kolei kadra, która według kroniki grała w 1945 roku, to zbiór wielu nadal anonimowych dla nas osób.
Zbieranie informacji o tych osobach zajmuje lata. Teoretycznie łatwiej jest z działaczami pracującymi w BOP. Zdzisław Ćwiek i Władysław Szedrowicz to działacze, których udało się dość szybko opisać.... i na tym można by zakończyć opisywanie ale....
Od kilku lat próbuję uporządkować biogramy tych, którzy tworzyli Lechię na samym jej początku. Na powyższym zdjęciu widać, od czego zacząłem badania. Samo imię i nazwisko, a czasem tylko nazwisko. Naprawdę potrzebny jest cud, by zdobyć coś więcej. No i te cuda się zdarzają - co bardzo cieszy.
Wspólnie z Maćkiem Lisickim zostawiamy od lat karteczki na grobach zmarłych. Często na chybił trafił, z nadzieję, że ktoś z rodziny przeczyta apel, oddzwoni i powie TAK tata, brat, wujek grali w piłkę! Na przestrzeni ostatnich kilku lat, udało się kilka osób z powyższej listy w ten sposób potwierdzić.
Mieczysław TUREK - zostawiłem karteczki na dwóch grobach w Sopocie. Po pewnym czasie dzwoni WhatsApp i odzywa się głos kobiecy z łamaną polszczyzną. Po drugiej stronie telefonu córka Mariola prosto z Londynu. Od razu potwierdziła, że tatuś grał w piłkę. Szybko też przysłała pierwsze zdjęcie jako dowód. Po kilku miesiącach przyjechała do Polski i dała mi całą paczkę zdjęć sportowych taty - głównie dokumentujących jego pracę trenerską prawdopodobnie w Ogniwie Sopot.
Sławomir ZIELENIEWSKI - kilkukrotnie zostawiałem karteczkę na jego grobie. Gdy zobaczyłem, że kolejna po roku nadal leży, straciłem już nadzieję, że ktoś się odezwie. Aż tu nagle w połowie 2025 roku zadzwonił syn Tomek. Okazało się, że moja karteczka gdzieś mu się zawieruszyła i odnalazł ją po kilku latach.
Spotkaliśmy się. Wiedział, że tata działał w Lechii, ale tylko, że tworzył sekcję LA. Nie miał pojęcia o jego przygodzie z piłką nożną. Pokazałem mu fragmenty klubowej kroniki i najstarsze zdjęcie Lechii. Syn od razu wskazał tatę, a my zyskaliśmy kolejną opisaną osobę na zdjęciu!
Borys WITMAN - to kolejny z działaczy, którego udało się zidentyfikować. Wszystko przez przypadek. W Gdańsku funkcjonuje Witman - Autoryzowany Salon Mercedes Benz i AMG. Jakiś czas temu dotarła do nas informacja, że dziadek właściciela tej firmy zakładał Lechię. Rzeczywiście w dokumentach klubowych przewija się takie nazwisko, a badacz historii Lechii Damian Bocheński uważa nawet, że Witman był pierwszym prezesem Klubu! Odezwał się do nas wnuk Piotr, który działa jako fotograf w portalu Gdańsk.pl i przesłał najpierw dyplomy potwierdzające zaangażowanie dziadka w Klubie, a później zdjęcia, dzięki którym mogliśmy podpisać kolejną osobę na zdjęciu.
Na dzień 26 stycznia 2026 roku opis tytułowego najstarszego znanego zdjęcia prezentuje się jak poniżej.
od lewej stoją 3.Zygmunt Czyżewski, 4.Władysław Szedrowicz, 6.Sławomir Zieleniewski, 7.Mieczysław Turek, 8.Stanisław Baran, 9.Zdzisław Ćwiek, 10. Borys Witman, 11.Bolesław Żytniak, 12.Grzegorz Kopczyński
od lewej klęczą 2.Marian Łącz, 3.Tadeusz Hogendorf, 4.Stefan Lasota
Z pośród 20 uwiecznionych na nim osób znamy już 12. Cały czas wierzymy, że dotrzemy do rodzin kolejnych działaczy i piłkarzy, którzy pomogą nam uzupełnić braki na tym zdjęciu.
Wkrótce poznacie kolejne ciekawostki o albumie, a już teraz zachęcam do dzielenia się własnymi uwagami czy chociażby zdjęciami, gdzie u Was w domach znaleźliście miejsce na album 80-lecia Lechii Gdańsk.
Gdzie go kupić?
Album w cenie 225 zł zakupicie stacjonarnie w 3 lokalizacjach:
- Fanstore Lechia Gdańsk ul.Pokoleń Lechii Gdańsk 1, Gdańsk [PON - PT 9:00 - 17:00]
- Oficjalny Sklep Kibiców Lechii Gdańsk ul. Podwale Staromiejskie 93, Gdańsk [PON - PT 10:00 - 18:00, SOB 10:00 - 16:00]
- Sklep Lechia Galeria Przymorze, Galeria Przymorze, ul. Obrońców Wybrzeża 1, Gdańsk [PON - SOB 9:00 - 21:00]
oraz w sklepach online:
